:: PHONGDIEP.NET :: PHONGDIEP.NET :: - Thuận: Mặc cảm, theo tôi là một thái độ không nên có!

Nhà văn Thuận:
"Sáng tác có lẽ đứng ngoài khủng hoảng"

Nhà văn Thuận vừa về VN để dự buổi giới thiệu sách diễn ra vào ngày 20.4 tới tại LEspace - Trung tâm Văn hoá Pháp tại Hà Nội, nhân sự kiện: Cuốn "Chinatown" của chị đã được Seuil - một NXB lớn của Pháp ấn hành bản tiếng Pháp.

Chỉ trong vòng 4 năm làm một "người lạ" bất ngờ xuất hiện trên văn đàn VN, nhà văn hải ngoại này đã kịp gây chú ý với 5 cuốn tiểu thuyết (Made in VN, Chinatown, Paris 11.8, T mất tích và gần đây nhất là Vân Vy) cùng hai đầu sách dịch (Xạ thủ nằm bắn, Mở rộng phạm vi đấu tranh). Chị trò chuyện với Lao Động nhân lần trở về này.

Một vinh dự hiếm có với một đầu sách Việt! Chị nghĩ vì sao China Town lại được chọn, mà không phải là Made in VN, Paris 11.8, T mất tích...?

- Lý giải cho lựa chọn của mình, NXB Seuil nói: "Chinatown là một tác phẩm không bị bó buộc trong văn chương và khung cảnh của một địa phương. Bằng một văn phong độc đáo và điêu luyện, Thuận đã chạm tới những vấn đề chung của nhân loại, như tình yêu, tha hương, hội nhập... và hai nỗi đau nhức nhối của nước Pháp là ngoại ô và giáo dục...".

Cá nhân tôi cũng cho rằng Chinatown là tác phẩm văn chương hoàn chỉnh nhất trong các sáng tác của tôi, ngang với T mất tích.

Định cư tại Pháp và xuất bản sách tại VN (trừ Made in VN) - điều đó chứng tỏ chị xác định "điểm đến" của chị là bạn đọc trong nước. Vậy với bản tiếng Pháp này, chị có hy vọng sẽ mở rộng được thêm bạn đọc ngoài nước?

- Tại sao tôi lại không có quyền hy vọng, khi bản tiếng Pháp của Chinatown được bày bán trong mấy trăm hiệu sách trên toàn nước Pháp, được NXB Seuil lo lắng từ đầu chí cuối? Vả lại hy vọng thì mất mát cái gì? Seuil là nhà xuất bản có uy tín bậc nhất của Pháp mà dám đầu tư vào một tác giả vô danh như tôi, chứng tỏ họ tin tưởng vào Chinatown như thế nào.

Chị không lo nó sẽ bị chìm nghỉm giữa một biển sách sao, nơi độc giả không biết Thuận là ai?

- Mặc cảm, theo tôi là một thái độ không nên có. Trong sáng tác, tự mình phải đặt mình ngang hàng với người khác. Nghệ thuật đích thực là công bằng, trong đó mọi tác giả đều bình quyền, không phân biệt giới tính, quốc tịch, ngôn ngữ, màu da, tôn giáo.

Chị có phật ý không khi có ý kiến cho rằng: Vân Vy - cuốn tiểu thuyết mới nhất của chị là một bước lùi của Thuận, so với Paris 11.8, T mất tích và đặc biệt là China Town?

- Sáng tác là một quá trình lâu dài, có thể cả vài chục năm, tác phẩm có cái được hơn, có cái kém hơn... là quy luật tự nhiên mà ngay cả các tác giả vĩ đại cũng khó thoát được.

Sexy được làm đậm trong Vân Vy. Dù không gây ấn tượng mạnh bằng, nhưng vẻ như dễ đọc hơn 4 cuốn trước. Hai điều này theo chị có liên quan nhau?

- Vân Vy là một dịp để đề tài tình dục thử thách tôi. Tôi không nghĩ nó là một tác phẩm dễ đọc, nếu đọc cẩn thận từng chữ một. Có chăng chỉ là dễ đọc với những độc giả đói tình dục, mở quyển sách ra chỉ lăm lăm chọn đoạn có tình dục để ngấu nghiến.

Đã là cuốn tiểu thuyết thứ năm - liệu đã đủ để chị tạm cảm thấy hài lòng, ít ra là về số lượng? Hay ngược lại, là áp lực phải làm mới?

- Không hài lòng, cũng chẳng lo lắng. Viết đã trở thành việc không thể không làm. Dự định không thiếu, nhưng kết quả thường bất ngờ. Một tác giả lớn như Duras mà còn phát biểu thế này: Không ai có thể biết mình có khả năng viết được những gì... Cái không biết của cuộc đời tôi chính là cái tôi sẽ viết, tôi sẽ chết mà không biết mặt nó...

"Mặc cảm thiếu quê hương" là "đơn thuốc" mà nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn đã "bốc bệnh" cho bộ phim "AÁo lụa Hà Đông" của đạo diễn Việt kiều Lưu Huỳnh và cho rằng căn bệnh này khá phổ biến ở các cây bút hải ngoại. Tràn ngập trong các sáng tác của chị là những thân phận xa xứ, phải chăng chị cũng có mặc cảm đó?

- Tôi mới đọc cuốn tiểu thuyết La vie dun homme inconnu (Cuộc đời một người không quen) của Andrei Makine - nhà văn gốc Nga, sáng tác bằng tiếng Pháp, từng đoạt giải Goncourt. Có vẻ như, càng lúc, Andrei Makine càng cố tình khiến dân Pháp phật lòng, vì ông không ngừng chỉ trích cái nhìn thiển cận và định kiến của họ về người nước ngoài nói chung và nền văn học Nga nói riêng.

Nhân vật chính, cũng là một nhà văn Nga sống tại Pháp, không ít lần cay đắng thốt lên: Tsekhov nhạt nhẽo, dễ dàng như thế, không hiểu sao lại trở thành vĩ đại trên đất Pháp, để các NXB Pháp cương quyết từ chối những gì đến từ Nga mà không mang hơi hướm Tsekhov... Sáng tác với tôi không có quốc tịch! Như đã nói, tôi không có mặc cảm nào hết. Cay đắng là sự thật, chứ không phải mặc cảm!

Chị từng nói: "Cảm hứng là một thứ xa xỉ, không bền", vậy chị có thấy chính văn chương cũng đang trở nên là một thứ "xa xỉ" giữa thời buổi kinh tế khủng hoảng?

- Khi một quốc gia lâm vào khủng hoảng thì việc làm đầu tiên là cắt giảm ngân phí dành cho văn chương nghệ thuật. Khi một cá nhân bắt buộc phải thắt chặt hầu bao thì sách vở có lẽ sẽ trở thành nhu cầu quá xa hoa. Một tiểu thuyết 20 euros ư? - Thôi để tiền mà mua khoai tây và bánh mì! Nhưng may thay sáng tác có lẽ đứng ngoài những chuyện ấy. Nó có sức hấp dẫn của riêng nó mà chỉ người sáng tác mới có đặc quyền được biết. Nó cũng có khả năng nội tại mà rất ít điều khác có thể sánh được. Vì vậy mà nghệ thuật mới vượt qua bao thăng trầm của lịch sử...

Thiên An thực hiện

Nguồn: Lao động