Tìm kiếm:

Số truy cập: 11000518

 

TRANG CHỦ    DIỄN ĐÀN    GIỚI THIỆU    LIÊN KẾT

 

 

 

SÁCH MỚI ĐƯỢC TẶNG

 

- Phía ngày loang nắng (thơ, Huệ Nguyên)

- Chạy trốn ( Tập truyện, Phạm Thị Bích Thủy)

- Mùa trôi trên quanh gánh (tản văn, Hương Thị)

- Mười năm vẫn mới mầu hoa cũ (thơ, Lê Minh Chánh)

- Bữa tiệc ly ( tập truyện , Lê Hoài Nam)

 

Xin trân trọng cảm ơn các tác giả, các đơn vị xuất bản đã gửi tặng sách và trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

 

 

 

ĐIỂM

BÁO

Văn nghệ,

Văn nghệ Trẻ

& một số

tạp chí

văn học...

 

 

LĂNG

KÍNH

(phỏng vấn, bình luận tác phẩm của Phong Điệp

PHONG ĐIỆP -SÁNG TÁC MỚI

 

Từ ngày này sang tháng khác, Linh cắm mặt vào chậu than. Nhìn hết lớp than này đến lớp than khác biến thành tro. Linh thấy mình cũng như tàn tro ấy thôi, nhưng vẫn cứ phải cố rực lên mà nhen thêm chút lửa…

(Tàn tro)

 

 

PHONG ĐIỆP - TẠP VĂN

  

NHỮNG DÂU CHẤM LẶNG

 

 

THƯ VIỆN TÁC GIẢ

 

Khi người ta còn biết cô đơn , biết sợ cõi hư vô và biết chết , ngày ấy còn thi ca

 

 

 

 

VĂN HỌC THIẾU NHI

 

 

 

CHÂN

DUNG

NHÀ

VĂN

 

 

“Có những phút ngã lòng/ Tôi vịn câu thơ mà đứng dậy” (Thơ Phùng Quán)

 

Home >> Nội dung website >> KẾT NỐI >> Chân dung nhà văn


HOÀI THANH - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP

 

 

HOÀI THANH - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP

                                                                                                                  TÔN LIÊN PHƯƠNG

 

Nhà văn Hoài Thanh, tên thật là Nguyễn Đức Nguyên sinh ngày 15-7-1909 tại xã Nghi Trung, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An trong một gia đình nhà nho nghèo. Từ nhỏ, cậu bé Nguyên đã sớm làm lụng vất vả trên đồng ruộng giúp đỡ gia đình. Tốt nghiệp thủ khoa Trung kỳ bậc thành chung ở trường Quốc học Vinh năm 1928, Hoài Thanh ra Hà Nội học trường Bưởi  (trường Chu Văn An ngày nay). Do tham gia tổ chức Tân Việt cách mạng đảng (cùng chi bộ với đồng chí Tôn Quang Phiệt), ông bị bắt giam ở Sở Mật thám Hà Nội rồi bị giải về Vinh. Chính quyền thực dân Pháp kết án Hoài Thanh 6 tháng tù treo. Hết hạn tù, ông trở lại học trường Bưởi nhưng rồi lại bị đuổi học vì mật thám Pháp khám ngăn tủ thấy ông vẫn có sách chính trị chống đối.

 

Rời trường Bưởi, Hoài Thanh ra ở trọ tại quán cơm số nhà 32 Hàng Đồng. Tại đây, Hoài Thanh gặp Lưu Trọng Lư và một vài học sinh vừa bãi khoá ở Quốc học Huế ra đang kiếm chỗ học tư. Hoài Thanh dạy các anh em đó học để có tiền tự học đi thi tú tài Tây (vì đã bị đuổi học thì không được thi tú tài bản xứ - thời ấy thường gọi là “tú tài ta” ).

 

Đỗ tú tài, Hoài Thanh xin vào làm ở tờ nhật báo Phổ thông xuất bản hồi đầu tháng 7 năm 1930. ở đây, Hoài Thanh được sự giúp đỡ của Ngô Tất Tố trong nghề báo. Ngô Tất Tố rất quý mến Hoài Thanh. Trong cuốn Phê bình Nho giáo của Trần Trọng Kim, Ngô Tất Tố có cho in lời đề tặng ở ngay đầu sách: “Tặng Hoài Thanh - Nguyễn Đức Nguyên, một người trong sạch, có nghị lực trong lớp thanh niên ngày nay”.

 

Những bài viết của Hoài Thanh và đồng sự trên tờ Phổ thông ít nhiều đều có tính chất đả kích chính quyền thực dân hồi bấy giờ nên thường bị kiểm duyệt bỏ. Hoài Thanh và đồng sự bàn với chủ báo là Đặng Nguyên Quang ra thêm tờ Le Peuple (Nhân dân) mỗi tuần hai kỳ. Lúc bấy giờ báo tiếng Pháp không bị kiểm duyệt. Hoài Thanh và đồng sự tha hồ đả kích kẻ cầm quyền. Đây là tờ báo đầu tiên bằng tiếng Pháp của người Việt Nam ở miền Bắc. Báo bán rất chạy.

 

Le Peuple ra được ba số, số 4 đang in thì báo bị đóng cửa, Hoài Thanh bị bắt giam rồi bị trục xuất khỏi Hà Nội, giải về quê nhà giao cho lý trưởng quản lý.

 

Về quê, Hoài Thanh đi làm gia sư cho một chủ khách sạn ở Vinh. Tình cờ, ông chủ nhà in Đắc Lập ở Huế có việc ghé qua khách sạn thấy Hoài Thanh có bằng tú tài Tây nên đã xin chủ khách sạn cho đưa Hoài Thanh vào Huế làm thợ chữa mo-rat cho nhà in Đắc Lập. Lúc ấy là năm 1931.

 

Suốt bảy năm trời, trong thân phận người làm thuê chuyên sửa bản in báo tiếng Việt và tiếng Pháp để mưu sinh “bởi ở nhà quê mà không có tư bản thì một mình không sao nuôi sống tám chín người”(1) Công việc này kéo dài cho tới năm 1936. Song, Hoài Thanh không phải là người yên phận. Ban ngày đi làm thợ, ban đêm, ngày nghỉ, ông dồn tâm sức đọc sách báo, theo dõi, nắm bắt mọi thông tin từ đời sống thường nhật và diễn biến của thời cuộc trong, ngoài nước để rồi cặm cụi viết bài cho các báo - chủ yếu là cho hai tờ báo Tràng An và La gazette de Hué. Từ tháng 3-1935 cho đến khi Hoài Thanh bị chính quyền thực dân Pháp cấm viết báo (tháng 6-1936), ông thường xuyên giữ các mục “Chuyện rông” (ký tên Nhà Quê), mục “Phê bình”, mục “Văn nghệ”, “Bình báo” cùng các bài chuyên luận về văn hoá, pháp luật, kinh tế, xã hội, thời sự quốc tế v.v… (ký tên Hoài Thanh). Cùng thời gian ấy ông được giao chuyên viết bài cho mục “Propos de Nhà Quê” (Nói về người nhà quê - ký tên “Le Nhà Quê”, và “Le Nhà Quê d`Annam”) cùng với mục “Echos de Hué et D`ailleurs” ( “Những tin vặt ở Huế và những nơi khác” cùng các bài chuyên luận về các lĩnh vực văn hoá, xã hội, kinh tế, thời sự trong ngoài nước... ký tên Hoài Thanh). Hồi ấy Hoài Thanh đang ở tuổi 26, 27. Giờ đây đọc lại những bài báo của Hoài Thanh viết trong thời ấy không ai không thể không ngạc nhiên về tấm lòng ưu thời mẫn thế, tính nhân văn, tính chiến đấu, kiến văn sâu rộng của nhà báo trẻ Hoài Thanh. Rõ ràng là ông đã thực hiện mong muốn làm “con người hoàn toàn” “dùng ngòi bút” (như trong lá thư ông viết cho bà Phan Thị Nga – sau này là vợ ông - năm 1933) để chống lại mọi bất công của xã hội thời bấy giờ, bênh vực người nghèo khổ, chống bọn cường hào, bọn cầm quyền áp bức, bóc lột nhân dân, chống mọi hủ tục cùng với lối sống thấp hèn, ca ngợi non sông đất nước, vinh danh các giá trị văn hoá dân tộc, cổ vũ thái độ dấn thân vì lợi ích của xã hội và con người...

 

Có thể nói : với hơn 200 bài báo tiếng Việt và tiếng Pháp, Hoài Thanh là một chiến sĩ, một nhà tư tưởng, một nhà văn hoá và đã hé lộ một tài năng văn chương  để vài năm sau đó ông đã viết cho đời một tác phẩm bất hủ: Thi nhân Việt Nam.

 

Trước Thi nhân Việt Nam, giữa năm 1936, Hoài Thanh (hợp tác với Lưu Trọng Lư và Lê Tràng Kiều cùng văn phái Phương Đông) cho xuất bản cuốn Văn chương và hành động. Có thể nói: đây là tác phẩm lý luận văn học đầu tiên của nền văn học hiện đại đầu thế kỷ hai mươi rất có giá trị - theo sự đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu, nhà lý luận  hiện nay. Tác phẩm này mãi đến hơn 60 năm sau, năm 1998, bạn đọc hôm nay mới được đọc vì Văn chương và  hành động vừa mới in xong, chưa kịp phát hành đã  bị  Sở Mật thám Pháp Trung kỳ  tịch thu, cấm lưu hành (Văn chương và hành động do Nguyễn Ngọc Thiện sưu tầm và khảo luận, nxb Hội Nhà văn , 1998).

 

Từ tháng 6-1936 đến 1945, Hoài Thanh dạy học tư ở Huế và tiếp tục viết sách, viết phê bình, nghiên cứu văn chương cho nhiều tờ báo khác ở khắp Bắc – Trung – Nam (ngoài 2 tờ bị Pháp cấm viết).

Từ sau Cách mạng tháng Tám 1945, Hoài Thanh như được tiếp thêm nguồn sinh lực mới. Ông hồ hởi, nhiệt tình đem hết tâm sức hiến cho sự nghiệp cách mạng và kháng chiến, sự nghiệp xây dựng xã hội mới cho đến tận những ngày cuối đời.

 

Tháng 10-1945, ông rời Huế ra Hà Nội nhận công tác mới theo một sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (ký ngày 10-10-1945) về việc thành lập trường Đại học Văn khoa. Ông được giao nhiệm vụ làm giáo sư giảng dạy văn chương Việt Nam.

 

Kháng chiến toàn quốc bùng nổ cho đến 1975, Hoài Thanh lần lượt được giao các nhiệm vụ: biên tập viên tiếng Pháp của Đài Tiếng nói Việt Nam, Bí thư Ban Thường vụ Hội Văn hoá Việt Nam, Trưởng Tiểu ban Văn nghệ của Ban Tuyên huấn Trung ương, Vụ trưởng Vụ Nghệ thuật, ủy viên Đảng đoàn Bộ Văn hoá, Tổng thư ký Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Viện phó Viện Văn học kiêm phụ trách tạp chí Văn học, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian, v.v… Năm 1960, Hoài Thanh được bầu làm đại biểu Quốc hội.

 

Hoài Thanh là thành viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam, tham gia Ban Chấp hành Hội và Đảng đoàn Văn nghệ  nhiều khoá. Từ 1969 đến 1975  ông được giao nhiệm vụ làm Chủ nhiệm tuần báo Văn nghệ của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật (sau này, năm 1977 báo Văn nghệ trở thành cơ quan của Hội Nhà văn Việt Nam). Ông mất ngày 14-3-1982 tại Hà Nội, hưởng thọ 73 tuổi.

 

Hoài Thanh để lại cho nền văn học dân tộc thế kỷ thứ hai mươi một di sản văn học khá đồ sộ đã được tập họp tương đối đầy đủ trong bốn tập Toàn tập Hoài Thanh với hơn 4.000 trang sách.

 

Toàn tập Hoài Thanh bao gồm các tác phẩm: Văn chương và hành động, Thi nhân Việt Nam, Có một nền văn hoá Việt Nam, Nhân văn Việt Nam, Xây dựng văn hoá nhân dân, Quyền sống của con người trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, Nói chuyện thơ kháng chiến, Nam bộ mến yêu, Chuyện miền Nam, Quê hương và thời niên thiếu của Bác Hồ, Phê bình và tiểu luận ( 3 tập), Phan Bội Châu, Chuyện thơ...,Di bút và di cảo.

 

  Hoài Thanh bình thơ và nói chuyện thơ, Hoài Thanh trên báo Tràng An là  hai tác phẩm của Hoài Thanh do Từ Sơn sưu tầm, tuyển chọn và khảo luận đã được xuất bản trong năm 2008 và 2009. Ngoài những trang sách để lại, nhiều thế hệ người đọc và người nghe hẳn còn nhớ mãi giọng nói trầm ấm của Hoài Thanh qua những lời bình thơ đầy sức hấp dẫn của ông về Truyện Kiều, về thơ ca cách mạng và kháng chiến, về thơ Bác Hồ, v.v... Bình thơ và nói chuyện thơ là một hoạt động luôn gắn với văn nghiệp của Hoài Thanh. Ông đã đi bình thơ, nói chuyện thơ tới hàng ngàn buổi từ miền cực bắc của Tổ quốc đến tận mũi Cà Mau. Theo sóng của đài Tiếng nói Việt Nam, các câu chuyện bình thơ của ông đã lan toả khắp mọi miền đất nước, góp phần tích cực trong việc truyền tải đến công chúng những giá trị cao đẹp của thơ ca dân tộc, thơ ca cách mạng và kháng chiến trong mấy chục năm trời.

Mười năm về trước, kỷ niệm 90 năm sinh nhà văn Hoài Thanh, nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch đương nhiệm Hội Nhà văn Việt Nam, trong bài phát biểu khai mạc cuộc hội thảo Hoài Thanh - Cuộc đời và sự nghiệp (tháng 7 năm 1999) đã đánh giá: “ Toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của Hoài Thanh cho phép chúng ta đi đến kết luận: ông là một nhân cách lớn, đôn hậu, trung thực và giản dị; một tâm hồn gắn bó với Cách mạng, với Nhân dân và Đất nước; một tài năng phê bình văn học hiếm thấy trong nền văn hoá Việt Nam ở thế kỷ hai mươi; người có những đóng góp xuất sắc cho sự hình thành và phát triển của nền văn học cách mạng của nước ta.” (2)

 

Năm 2000, Hoài Thanh đã được Chủ tịch Nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. Đây là một sự khẳng định mạnh mẽ, chắc chắn, xứng với những đóng góp to lớn của ông đối với nền văn học dân tộc hiện đại Việt Nam thế kỷ XX.

 

Ngày 15 tháng 7 sắp tới Hoài Thanh vừa tròn 100 năm sinh. Ngày 9-7-2009 Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 100 năm sinh Hoài Thanh. Nhân dịp này, Hội đã có công văn chính thức trình lên các cấp có thẩm quyền của Đảng và Nhà nước xem xét truy tặng cho nhà văn Hoài Thanh huân chương Hồ Chí Minh và chọn một con đường của thủ đô Hà Nội mang tên Hoài Thanh.

Trong Di bút để lại trước lúc đi xa, Hoài Thanh tưởng nhớ tới người vợ thân yêu  - bà Phan Thị Nga – đã dành suốt một đời lận đận vất vả để giúp Hoài Thanh phát triển tài năng của mình đóng góp cho cuộc đời, cho xã hội. Ông viết: “Nguyên tin rằng những phần đẹp nhất trong hồn ta, những việc làm đẹp nhất của chúng ta sẽ cùng với núi sông này, đất trời này còn mãi.” (3)

 

Hoài Thanh đã sống và viết đúng như ông tự dặn mình: “Nếu lấy sự nghiệp cá nhân làm trung tâm, làm cứu cánh thì cuộc đời dầu oanh liệt nhất cũng không đáng kể vào đâu so với cái trường cửu của loài người, cái vô cùng của trời đất. Nhưng nếu trái lại lấy trời đất, lấy loài người làm trung tâm, làm cứu cánh thì cuộc đời dù bé mọn nhất miễn là đi đúng hướng mãi mãi sẽ cứ còn trong cái vô cùng, cái trường cửu.” (4)

 

Nghĩ về sự đóng góp của mình cho Cuộc Đời, Hoài Thanh tâm sự với bạn: “Dẫu chưa đóng góp được gì nhiều thì cuộc đời mỗi chúng ta cũng là một giọt nước trong biển cả mênh mông và giọt nước không phải chỉ có chua với chát mà cũng có nhiều phần ngọt, phần trong. Và đến ngày nào đó chúng mình ra đi thì chúng mình cũng có thể nhẹ nhàng ra đi với ý nghĩa ấy, phải không anh?” (5)

 

Hoài Thanh đã mãi mãi đi xa nhưng tâm hồn cao đẹp của ông còn để lại trong không ít tác phẩm mang giá trị đỉnh cao của ông.  Nhiều thế hệ bạn đọc hôm qua, hôm nay và cả mai sau đã, đang và sẽ hoà theo tâm hồn ông để vươn tới khát vọng về cái Thật, cái Tốt, cái Đẹp trong cuộc đời mỗi con người.

 

Hoài Thanh - một cuộc đời, một tâm hồn trong như ánh sáng của một vì sao băng. Đúng như ước ao của Hoài Thanh đã viết ra trong một bài báo của mình cách đây hơn 70 năm:

 

“...Chân lý ở trước mắt ta, chung quanh ta, ở trong cuộc đời thực tế phong ba rộn rịp, xán lạn huy hoàng, trong những kỳ công của khoa học, những sự nghiệp bất hủ, những nỗi vui sướng cùng những nỗi đau thương của loài người, từ khi có loài người.

Trong thế giới hữu sắc, hữu hình vậy. Chúng tôi sống trong thế giới này một cuộc đời nồng nàn mà say sưa. Rồi một ngày kia thế giới có tan ra, chúng tôi sẽ thản nhiên đi vào chốn hư vô, không phàn nàn, không nhớ tiếc.

Vũ trụ này cùng với loài người và muôn loài nếu chỉ làm một vì sao băng trong đêm tối rồi vụt biến đi không trở lại cũng đủ rồi.” (6)

Vì sao băng ấy – Hoài Thanh – đã vụt biến đi rồi nhưng vệt sáng dài rực rỡ vẫn còn để lại.

 Trong vòm trời của nền văn học dân tộc chúng ta.!

 

                                                                          T.L.P.

 

___

  (1)  Hoài Thanh- Di bút và di cảo- nxb Văn học, H. 1993,tr.154

   (2) Hoài Thanh với khát vọng Chân - Thiện - Mỹ. Từ Sơn và Phan Hồng Giang biên soạn. Nxb. Hội Nhà văn, H. 2000, tr.7.

   (3) Hoài Thanh di bút và di cảo- tr..46-47

   (4) Toàn tập Hoài Thanh , tập 4, tr. 523.

   (5) Thư gửi hoạ sĩ Nguyễn Đỗ Cung in trong Toàn tập Hoài Thanh tập 4 tr.968.

   (6) Hoài Thanh trên báo Tràng An (Huế 1935 – 1936)- Từ Sơn sưu tầm và khảo luận, Nxb. Hội Nhà văn, H. 2009 , tr. 164-165

 

 

 

Gửi email trang này cho bạn bè Mở cửa sổ in bài viết này


Chân dung nhà văn ::
  •   Nhà văn Lê Lựu: cuộc trò chuyện bất tận với chính mình và với độc giả
  •   Bi kịch của Lỗ Tấn
  •   NHÀ THƠ LẶNG LẼ TÌM TRẦM
  •   Tôn Nữ Thu Hồng - nữ thi sĩ Huế duy nhất có tên trong 'Thi nhân Việt Nam'
  •   GIAN NAN VỀ VỚI CỘI NGUỒN
  •   NGƯỜI “VỤC GIĂNG SAO ÂU YẾM ÁP LÊN MÔI”
  •   Nguyễn Quang Thiều và Nguyễn Lương Ngọc, hành trình qua sa-mạc-thơ
  •   CHA TÔI: ÔNG PHAN KHÔI (tiếp theo và hết)
  •   CHA TÔI: ÔNG PHAN KHÔI - kì 1
  •   Lan man chuyện về thần đồng thơ Việt
  •  Xem tất cả các tin...

     
     

    Bản quyền 2006 (c) thuộc về PHONGDIEP.NET - Email: webmaster@phongdiep.net